A Full Literary Analysis of the book Animal Farm by George Orwell. Ջորջ Օրուելի «Անասնաֆերմա» վեպի ամբողջական վերլուծությունը

Read the book here

Կարդացեք այս վերլուծության հայերեն տարբերակը այստեղ

Read the Armenian version of this analysis here

Introduction

George Orwell’s Animal Farm is a political allegory presented in the form of a simple animal fable. On the surface, it tells the story of farm animals who overthrow their human owner and attempt to establish an independent society. Beneath that simple plot, however, the novel examines revolution, dictatorship, propaganda, class inequality, political violence, and the corruption of idealistic principles.

The central tragedy of the novel is not merely that the animals’ revolution fails. In fact, the animals initially succeed in removing Mr. Jones and taking control of the farm. Their true failure is that they do not prevent the creation of another oppressive ruling class. The pigs gradually replace the humans, while the ordinary animals continue to work, suffer, and obey. Orwell’s main argument is that a revolution cannot produce genuine freedom when ordinary citizens surrender their ability to question authority, preserve historical truth, and hold their leaders accountable.

Old Major’s Vision

The story begins under the rule of Mr. Jones, the owner of Manor Farm. Jones neglects and exploits the animals, taking the products of their labour while giving them only enough food to survive. The animals perform nearly all the productive work on the farm, but they do not enjoy the results of that work.

Old Major, an elderly and respected pig, gathers the animals in the barn and explains that their suffering is neither natural nor unavoidable. According to him, the farm is fertile and productive enough to provide a comfortable life for all its inhabitants. The animals remain poor only because human beings take nearly everything they produce.

Old Major identifies Man as the animals’ common enemy. He imagines a future in which animals live without hunger, whips, slavery, or human ownership. He calls upon the animals to rebel and reminds them that they must remain united. Most importantly, he warns them not to adopt human habits after their victory. They must not live in houses, sleep in beds, wear clothes, drink alcohol, use money, engage in trade, kill one another, or tyrannize over their own kind. His original principle is that all animals are brothers and that all animals must remain equal. Old Major represents the idealistic stage of revolution. His criticism of exploitation is largely correct, and his dream of an equal society is morally attractive. However, his theory also simplifies the problem by presenting evil as something that exists only in humans. The later events of the novel demonstrate that cruelty and oppression are not limited to one species or social class. Any group that gains unchecked power may become oppressive.

The song “Beasts of England” expresses Old Major’s dream emotionally. It promises a future without chains, harnesses, whips, or hunger and gives the animals a shared language of hope. At the beginning of the novel, the song unites them and inspires them to imagine a different future. Later, Napoleon forbids it because its promise of liberation becomes dangerous to a government that claims the revolution has already been completed.

The Rebellion and the Creation of Animal Farm

After Old Major dies, the pigs develop his teachings into a complete political system called Animalism. Snowball, Napoleon, and Squealer become its principal leaders because the pigs are generally considered the most intelligent animals on the farm.

The Rebellion occurs much earlier than anyone expects. When Jones and his men fail to feed the animals and then attempt to control them with whips, the animals spontaneously fight back. Jones and his workers are driven from the property, Manor Farm becomes Animal Farm, and the animals celebrate their apparent liberation.

At first, the revolution seems successful. The animals destroy the objects associated with their slavery, remove the signs of Jones’s rule, rename the farm, and begin working for themselves. They establish the Seven Commandments, which are intended to preserve the equality and moral purity of the new society.

This early period is important because Orwell does not suggest that every revolutionary change is meaningless. For a short time, the animals genuinely are happier. They work enthusiastically because they believe that the farm belongs to them. The harvest is successful, there is less waste, and the animals experience a new sense of dignity because they are producing food for themselves rather than for a human master.

Nevertheless, the first signs of corruption appear almost immediately. The cows’ milk mysteriously disappears, and the pigs later reserve the milk and apples for themselves. Squealer justifies this privilege by claiming that the pigs are brainworkers whose health is necessary for the successful management of the farm. He then introduces the argument that will silence criticism throughout the novel: if the pigs fail in their duties, Jones may return.

This incident appears minor compared with the executions and betrayals that occur later, but it establishes the pattern through which tyranny develops. Inequality does not begin with a dramatic announcement that the revolution is over. It begins with a small exception that is presented as necessary, temporary, and beneficial to everyone.

Napoleon and Snowball: Two Models of Leadership

Snowball and Napoleon represent two different approaches to political leadership. Snowball is energetic, intelligent, persuasive, and imaginative. He creates committees, promotes education, organizes the animals, and develops plans to improve life on the farm. He also plays an active and courageous role in defending Animal Farm during the Battle of the Cowshed.

However, Snowball is not presented as completely innocent. He belongs to the privileged pig leadership and agrees that the pigs should receive the milk and apples. His committees often fail because they are based more on intellectual enthusiasm than on a realistic understanding of the other animals. Therefore, although Snowball is far less cruel than Napoleon, he is still part of the class that begins separating itself from the ordinary workers.

Napoleon is less interested in debate, education, or public persuasion. From the beginning, he concentrates on obtaining power. His decision to take the puppies away from their mothers and educate them privately reveals his long-term strategy. While Snowball tries to educate the animals through public committees, Napoleon educates the dogs in isolation so that they will become personally loyal to him. He does not merely want political supporters; he wants an armed force.

The conflict over the windmill reveals the difference between the two pigs. Snowball presents the windmill as a project that will produce electricity, reduce labour, and improve the animals’ lives. Napoleon opposes the plan but offers no convincing alternative. When Snowball appears likely to win the vote, Napoleon releases the dogs and has him violently driven from the farm. At that moment, political debate is replaced by force.

After Snowball’s expulsion, Napoleon abolishes meaningful public discussion. The animals no longer participate in deciding farm policy and instead gather only to receive orders. Squealer explains that loyalty, obedience, and discipline are more important than debate. He again uses the fear of Jones’s return to make opposition appear dangerous and irresponsible.

Napoleon later announces that the windmill will be built after all. Squealer claims that it was originally Napoleon’s idea and that Napoleon’s earlier opposition was merely a clever tactic. This demonstrates Napoleon’s willingness to steal credit for another animal’s work while rewriting the history of his own actions.

Napoleon’s Transformation into a Dictator

Napoleon’s dictatorship develops gradually through physical force, propaganda, the destruction of democratic institutions, and the creation of a cult of personality.

The dogs function as Napoleon’s private police and military force. Their presence frightens the animals, prevents open disagreement, and allows Napoleon to rule without genuine consent. The dogs make it clear that political decisions are no longer based on discussion or majority approval.

The executions mark the point at which the government becomes openly totalitarian. Several animals are forced to confess to crimes, including secret cooperation with Snowball. After their confessions, the dogs kill them in front of the others. The purpose of the executions is not simply to punish actual betrayal. The spectacle creates terror and teaches the surviving animals that anyone may be accused and destroyed.

This violence directly violates the original principle that no animal should kill another animal. More importantly, it destroys the moral meaning of the Rebellion. The animals had rebelled against human cruelty, but now they witness animals slaughtering their own comrades.

Squealer’s propaganda is equally important to Napoleon’s rule. Violence alone cannot create lasting obedience; the government must also control how the animals understand events. Squealer presents the pigs’ privileges as sacrifices made for the public good, invents statistics to prove that production is increasing, blames Snowball for every failure, denies that earlier resolutions ever existed, and constantly warns that Jones may return.

The rewriting of the Battle of the Cowshed is especially significant. The animals remember that Snowball fought bravely and was wounded during the battle, but Squealer gradually transforms him into a traitor who supposedly worked for Jones from the beginning. Boxer initially questions this new version of history. However, when Squealer states that Napoleon has declared Snowball a traitor, Boxer accepts it.

Propaganda succeeds because the animals’ memories are uncertain and because they have no independent written record of events. Napoleon does not merely lie about the present. He gains control of the past, making it increasingly difficult for the animals to prove that official history is false.

The destruction of democratic institutions also contributes to Napoleon’s power. At the beginning of the revolution, the animals attend meetings, debate proposals, and vote. Although the pigs already dominate these discussions, a limited form of political participation exists. After Snowball is expelled, the meetings become ceremonies in which Napoleon announces decisions that have already been made.

Old Major’s skull is displayed as a sacred political symbol even though Napoleon is betraying Major’s teachings. The dictatorship preserves the symbols of the revolution while removing genuine revolutionary participation. In this way, Napoleon claims to continue Old Major’s mission while destroying its principles.

Napoleon also creates a cult of personality around himself. He becomes increasingly separated from ordinary animals, is protected by dogs, is praised in songs and poems, awards himself military decorations, and is credited with successes in which he played little or no role. Loyalty to Animal Farm becomes indistinguishable from loyalty to Napoleon himself.

The Importance of Language and Education

One of Orwell’s strongest messages is that political freedom depends on the ability to understand language, examine evidence, and preserve knowledge. The pigs can read and write perfectly, while most of the other animals possess only limited literacy.

Clover knows the alphabet but cannot confidently read complete sentences. Boxer cannot progress beyond several letters. The sheep, hens, and ducks cannot understand or memorize complicated political principles. Benjamin can read as well as the pigs, but he usually refuses to use his knowledge.

The Seven Commandments appear to protect the animals, but written law is useless when most citizens cannot read it confidently. Whenever the pigs violate a Commandment, the wording on the wall is secretly changed. Because the animals cannot independently verify the text, they assume that their memories are incorrect.

When the pigs begin sleeping in the farmhouse beds, for example, Clover remembers that sleeping in a bed was forbidden. Muriel reads the Commandment and discovers that it now says that no animal shall sleep in a bed “with sheets.” Squealer then redefines the word “bed,” arguing that a pile of straw is technically also a bed and that only sheets are truly human.

The same process occurs with killing and alcohol. Additional words are inserted into the Commandments so that every violation becomes officially legal. The law no longer limits the rulers. Instead, the rulers alter the law to justify whatever they have already done.

Orwell also demonstrates the danger of reducing political thought to slogans. The phrase “Four legs good, two legs bad” simplifies Animalism so completely that genuine political thinking becomes unnecessary. The sheep repeat the slogan during important discussions, preventing the other animals from speaking or thinking carefully.

Near the end of the novel, the slogan is reversed to “Four legs good, two legs better.” The sheep accept the new version without recognizing the contradiction. Their purpose is no longer to understand political ideas but merely to repeat whatever the ruling pigs teach them.

Boxer: The Tragic Working Animal

Boxer is the emotional centre of the novel. He is physically powerful, honest, generous, loyal, and completely devoted to the farm. He represents the ordinary labourer whose work makes society function but who lacks the education and political awareness necessary to defend himself.

His response to every difficulty is “I will work harder.” Later, he adopts the additional belief that “Napoleon is always right.” These ideas initially appear admirable because they express responsibility, loyalty, and dedication. In reality, they make Boxer extremely easy to exploit.

Boxer treats political problems as though they were failures of personal effort. When the government becomes cruel, dishonest, or inefficient, he does not question its structure. Instead, he assumes that the solution is to increase his own labour.

His strength makes the construction of the windmill possible, but the pigs provide him with no protection when his body finally fails. Although the animals were promised retirement and a peaceful old age, Napoleon sells Boxer to a horse slaughterer.

Benjamin reads the words written on the side of the van and realizes that Boxer is being taken to his death. Boxer attempts to kick his way out, but years of exhausting labour have left him too weak to escape.

Squealer later claims that Boxer died peacefully in a veterinary hospital and invents loyal final words for him. The animals accept this explanation. Soon afterward, the pigs obtain money for whisky, strongly suggesting that the money came from the sale of Boxer.

Boxer’s fate completes the novel’s argument about exploitation. Jones would have sold Boxer when he was no longer useful, and Napoleon ultimately does exactly the same thing. The revolutionary government has adopted the cruelty it once condemned.

Boxer’s tragedy also demonstrates that goodness without critical thinking is not enough to preserve freedom. Boxer is morally better than the pigs, but his unquestioning obedience strengthens the system that eventually destroys him.

Clover and Benjamin

Clover functions as the moral conscience of the farm. She senses that the revolution has gone wrong, remembers fragments of the original principles, and cares for the weaker animals. After the executions, she looks across the farm and realizes that terror, silence, and inequality are not what the animals fought for.

However, she cannot clearly express her understanding or transform it into organized resistance. Clover’s limitations are intellectual and political rather than moral. She recognizes injustice but lacks the language, education, and confidence necessary to challenge it effectively.

Benjamin has the opposite problem. He can read and appears to understand what is happening, but his cynicism causes him to remain passive. He believes that life will always be difficult regardless of who governs. His pessimism protects him from propaganda, but it does not protect anyone else from oppression.

Only when Boxer is taken away does Benjamin act openly. By then, it is too late. Through Benjamin, Orwell criticizes intelligent people who recognize political evil but refuse to oppose it because they believe resistance is useless. Benjamin’s understanding does not become courage until the system harms someone he personally loves.

Other Significant Characters

Squealer represents propaganda and the manipulation of truth. His greatest ability is not simply lying but making lies sound logical. He combines false statistics, emotional pressure, complicated language, threats, and appeals to authority until the animals become uncertain of their own experiences.

Mollie values sugar, ribbons, and personal comfort more than freedom or equality. She leaves Animal Farm when the new society requires sacrifice. She represents people who prefer the comforts of the old system to the responsibilities and difficulties of political change.

The sheep represent uncritical conformity. They are not individually powerful, but their endless repetition of political slogans destroys meaningful discussion. They demonstrate how ordinary citizens can participate in oppression without fully understanding the ideas they repeat.

The dogs symbolize organized political violence. Napoleon controls them because he controls their education from childhood. Their loyalty is directed toward an individual leader rather than toward laws, principles, or the wider community.

Moses tells the animals about Sugarcandy Mountain, a paradise they will supposedly enter after death. His stories provide comfort, but they may also encourage the animals to accept suffering in the present. The pigs eventually allow Moses to return and even give him food, suggesting that the regime considers his message politically useful.

The hens represent resistance to government exploitation. They rebel when Napoleon orders them to surrender their eggs for sale, but their resistance is broken through starvation. Their defeat shows that even organized opposition can fail when the government controls food, information, and armed force.

The Corruption of Revolutionary Ideals

The most important theme in the novel is the gradual transformation of a liberation movement into a new system of oppression. The pigs do not openly abandon equality all at once. They first claim extra food, then avoid physical labour, occupy the farmhouse, trade with humans, sleep in beds, drink alcohol, kill other animals, carry whips, and finally walk on two legs.

Because each change is introduced separately, the animals gradually adapt to conditions they might have rejected if the entire dictatorship had appeared at once. Orwell shows that political freedom may disappear through a series of small compromises rather than through one dramatic event.

Power Without Accountability

Napoleon becomes dangerous not simply because he is personally cruel but because no institution can limit his power. He controls the dogs, the food supply, education, communication, historical records, and the interpretation of law.

The novel suggests that political leaders should not be trusted merely because they speak in the name of equality or claim to represent ordinary citizens. A free society requires institutions capable of preventing rulers from placing themselves above the principles they claim to defend.

Propaganda and the Control of Reality

Squealer repeatedly changes the animals’ understanding of events. Failures become victories, reductions in food become “readjustments,” Snowball becomes a traitor, privileges become necessary sacrifices, and broken promises are simply denied.

Once the regime controls both language and historical records, objective truth becomes extremely difficult to defend. The animals gradually rely on official explanations rather than their own memories and observations.

Orwell demonstrates that propaganda does not always need to make people fully believe a lie. It may be enough to make them uncertain, confused, or afraid to trust their own judgment.

Ignorance and Political Vulnerability

The pigs’ intelligence gives them an advantage that quickly becomes political power. The other animals’ lack of education prevents them from reading laws, challenging statistics, recognizing contradictions, preserving accurate history, or organizing effective resistance.

However, Orwell does not suggest that intelligence automatically produces morality. The pigs are educated but corrupt. Education must therefore be combined with ethical responsibility, independent judgment, and the willingness to challenge authority.

Exploitation of Labour

The ordinary animals produce the farm’s wealth, but the ruling pigs and dogs receive most of the benefits. By the final chapter, the farm is larger, better organized, and more profitable, yet the ordinary animals remain hungry and overworked.

The completed windmill produces money rather than the electricity and leisure that Snowball originally promised. This distinction between a prosperous state and prosperous citizens is crucial. The farm’s economic success does not mean that the lives of its workers have improved.

Fear and Obedience

The fear of Jones’s return is one of Squealer’s most effective political tools. Even when the animals recognize that something is wrong, they are told that questioning Napoleon may bring back an even worse enemy.

Later, the presence of the dogs makes the threat of punishment immediate. Fear prevents the animals from organizing, speaking honestly, trusting one another, or defending those who resist. In this way, fear turns individual doubt into collective silence.

Memory and the Rewriting of History

At first, some animals remember the original events clearly. As time passes, however, witnesses die, memories weaken, written rules are altered, and new generations are born.

These younger animals know the Rebellion only through stories told by the ruling pigs. The government becomes more secure when no one accurately remembers the past.

Historical memory is therefore a form of political protection. Without it, citizens cannot compare present conditions with earlier promises, and rulers can present every new injustice as normal or necessary.

Passivity and Collective Responsibility

Napoleon is primarily responsible for the dictatorship, but his rise is also made possible by the behaviour of others. Boxer obeys, Benjamin remains silent, the sheep repeat slogans, the pigs accept privileges, and frightened animals fail to defend those who resist.

The novel therefore asks not only why dictators seek power, but also why societies permit them to obtain it. Orwell suggests that tyranny depends not only on the ambition of rulers but also on the silence, confusion, fear, and passivity of the ruled.

The Seven Commandments as a Symbol

The Seven Commandments symbolize law, political principles, historical truth, and the promises of the revolution. Their gradual alteration demonstrates how governments can make corruption appear legal by changing the rules after violating them.

At first, the Commandments are supposed to limit every animal equally. Eventually, they become instruments used by the pigs to justify their own behaviour. By the end, the original laws have been completely replaced by a single contradictory statement.

The Windmill as a Symbol

The windmill initially symbolizes hope, technological progress, freedom from exhausting labour, and the promise of a better future. Snowball imagines that it will generate electricity and allow the animals to work fewer hours.

Under Napoleon, however, the windmill becomes a tool for demanding endless sacrifice. It is repeatedly destroyed and rebuilt, keeping the animals permanently occupied. Every hardship is justified by the promise that the completed windmill will improve their lives.

By the end of the novel, the windmill generates profit rather than comfort. It therefore symbolizes the way political leaders may use promises of a better future to justify suffering in the present.

The Farmhouse as a Symbol

The farmhouse represents privilege and the lifestyle of the former rulers. Immediately after the Rebellion, the animals decide that no animal should ever live there and preserve it as a museum.

When the pigs eventually move into the farmhouse, their occupation of it marks their separation from the ordinary workers. As they sleep in beds, drink alcohol, wear clothes, and entertain human visitors, they increasingly resemble the rulers they replaced.

The Whip as a Symbol

At the beginning of the novel, the whip represents human oppression. It is one of the objects the animals destroy after driving Jones from the farm.

When Napoleon later appears carrying a whip, the moral failure of the revolution becomes visible. The pigs have not merely borrowed human tools. They have adopted the human relationship between master and servant.

“Beasts of England” as a Symbol

“Beasts of England” symbolizes revolutionary hope, collective memory, and the promise of liberation. After the executions, the animals sing it slowly and mournfully because the future described in the song has not arrived.

Napoleon abolishes it because a song about future freedom implies that the present society is still unfree. The removal of the song represents the destruction of the revolution’s original hopes.

The Changing Name of the Farm

The change from Manor Farm to Animal Farm represents the revolution and the animals’ belief that they have created a fundamentally different society.

At the end, Napoleon restores the original name, Manor Farm. This reveals that the political transformation has been completely reversed. The rulers have changed, but the structure of exploitation remains.

Orwell’s Style and Literary Techniques

Orwell uses simple language, short descriptions, and recognizable animal characters. This simplicity makes the novel accessible, but it also strengthens its satirical power. Complicated political ideas are presented through visible actions such as disappearing milk, altered writing, growling dogs, reduced food, forced confessions, and a horse trapped in a slaughterer’s van.

The novel follows a largely circular structure. It begins with humans exploiting animals and ends with pigs exploiting them in almost exactly the same way. This circularity reinforces the idea that changing rulers does not guarantee a change in the system of power.

Irony is central to the novel. The pigs claim to protect equality while creating privilege. They praise sacrifice while avoiding physical labour. They celebrate Boxer’s loyalty after selling him. They call the windmill a victory even though its promised benefits never reach the workers. They condemn human behaviour while gradually copying it.

Repetition is also important. Slogans, ceremonies, statistics, and warnings about Jones create a rhythm of political conditioning. Each repetition makes obedience feel more natural and resistance feel more dangerous.

Orwell’s narration is generally calm and restrained, even when describing terrible events. This contrast makes the violence more disturbing. The narrator does not need to directly announce that the regime is evil. The contradiction between the regime’s language and its actions reveals the truth.

Historical and Allegorical Interpretation

The novel can also be interpreted as an allegory of the Russian Revolution and the rise of Stalinism. The correspondences are not always exact, but the broad parallels are clear.

Old Major contains elements associated with Karl Marx and Vladimir Lenin because he provides the ideological foundation for the revolution but does not live to see how his ideas are used. Mr. Jones represents the old ruling order, particularly Tsar Nicholas II and the failures of Tsarist Russia.

Napoleon broadly represents Joseph Stalin. Like Stalin, he defeats his political rival, establishes personal rule, uses fear and propaganda, rewrites history, and creates a cult of personality. Snowball resembles Leon Trotsky, who was driven into exile and later blamed for political failures and acts of betrayal.

Squealer represents state propaganda, while the dogs resemble a secret police force used to eliminate political opposition. Boxer represents the loyal working class whose labour supports the state but whose interests are ultimately ignored.

The windmill resembles industrialization programmes that demanded enormous sacrifice in the name of future prosperity. The executions and forced confessions resemble political purges. Frederick and Pilkington broadly represent foreign powers that compete with, fear, negotiate with, and occasionally cooperate with the revolutionary state.

However, the novel’s meaning is wider than one historical period. Its warning applies to any political movement in which leaders monopolize force, information, history, and law while claiming to act on behalf of ordinary people.

Analysis of the Ending

The final chapter shows that the farm has become economically successful but has completely abandoned its original purpose. Most animals no longer remember the Rebellion clearly. They continue to work hard and receive little food, while the pigs and dogs live comfortably.

The pigs begin walking on two legs, and the sheep immediately alter their slogan to “Four legs good, two legs better.” The animals briefly appear ready to protest, but the sheep repeat the slogan so loudly that the moment passes.

When Clover and Benjamin examine the barn wall, the Seven Commandments have disappeared. In their place is a single statement declaring that all animals are equal but that some are more equal than others. This statement is deliberately illogical because equality cannot exist in different amounts. Its contradiction demonstrates how completely political language has been corrupted. Words no longer describe reality or express consistent principles. They are used only to justify the privileges of the ruling pigs.

The pigs then wear human clothes, carry whips, drink alcohol, play cards, and meet with neighbouring farmers. Napoleon announces that the farm will once again be called Manor Farm. Nothing meaningful remains of the original revolution.

In the final scene, the animals watch the pigs and humans quarrelling over a card game. Both Napoleon and Mr. Pilkington appear to have played the same card dishonestly. Their shared cheating suggests that the pigs and humans are united not by genuine friendship but by their common desire for power, profit, and advantage.

The animals look from the faces of the pigs to the faces of the men and can no longer distinguish one from the other.

This conclusion does not merely mean that Napoleon has become personally similar to Jones. It means that the entire ruling class has reproduced the system the revolution was supposed to destroy. The animals changed the identity of their masters but failed to change the structure that allowed masters to exist.

Conclusion

Animal Farm is a powerful examination of how freedom can be lost gradually. The animals begin with a just desire to end exploitation, but their society collapses because political power becomes concentrated in the hands of the pigs.

Napoleon controls violence, Squealer controls language, the Commandments are rewritten, history is falsified, and the workers are taught to treat obedience as a virtue. Boxer’s death reveals the human cost of this system, while the transformation of the pigs into humans completes the novel’s circular structure.

Orwell’s warning is not that equality is an impossible or foolish goal. Rather, he warns that equality cannot survive without education, historical memory, free discussion, political accountability, independent thought, and the courage to question leaders.

The tragedy of Animal Farm is that the animals recognize their oppression only when the language of their revolution has already been emptied of meaning. Their experience demonstrates that a society cannot remain free simply by removing an old tyrant. It must also prevent new rulers from placing themselves above the law and above everyone else.

Armenian version

Կարդացեք գիրքը այստեղ (((Միայն անգլերենով)))

Ներածություն

Ջորջ Օրուելի «Անասնաֆերման» քաղաքական այլաբանություն է, որը ներկայացված է կենդանիների մասին պարզ առակի ձևով։ Արտաքուստ այն պատմում է ֆերմայի կենդանիների մասին, որոնք տապալում են իրենց մարդկային տիրոջը և փորձում ստեղծել անկախ հասարակություն։ Սակայն այդ պարզ սյուժեի խորքում վեպն անդրադառնում է հեղափոխությանը, բռնապետությանը, քարոզչությանը, դասակարգային անհավասարությանը, քաղաքական բռնությանը և իդեալիստական սկզբունքների ապականմանը։

Վեպի գլխավոր ողբերգությունը միայն այն չէ, որ կենդանիների հեղափոխությունը ձախողվում է։ Իրականում կենդանիները սկզբում կարողանում են հեռացնել պարոն Ջոնսին և իրենց վերահսկողության տակ վերցնել ֆերման։ Նրանց իսկական ձախողումն այն է, որ չեն կարողանում կանխել նոր ճնշող իշխող դասակարգի ձևավորումը։ Խոզերն աստիճանաբար զբաղեցնում են մարդկանց տեղը, մինչդեռ սովորական կենդանիները շարունակում են աշխատել, տառապել և ենթարկվել։ Օրուելի գլխավոր միտքն այն է, որ հեղափոխությունը չի կարող իրական ազատություն ստեղծել, երբ շարքային քաղաքացիները հրաժարվում են իշխանությանը հարցեր տալու, պատմական ճշմարտությունը պահպանելու և իրենց ղեկավարներին պատասխանատվության ենթարկելու կարողությունից։

Ծեր Մայորի տեսլականը

Պատմությունը սկսվում է Մենոր ֆերմայի սեփականատեր պարոն Ջոնսի իշխանության ներքո։ Ջոնսը անտեսում և շահագործում է կենդանիներին՝ յուրացնելով նրանց աշխատանքի արդյունքները և նրանց տալով միայն այնքան սնունդ, որքան անհրաժեշտ է ողջ մնալու համար։ Կենդանիները կատարում են ֆերմայի գրեթե ամբողջ արտադրողական աշխատանքը, սակայն չեն օգտվում այդ աշխատանքի արդյունքներից։

Ծեր Մայորը՝ տարեց և հարգված խոզը, կենդանիներին հավաքում է գոմում և բացատրում, որ նրանց տառապանքը ոչ բնական է, ոչ էլ անխուսափելի։ Նրա կարծիքով՝ ֆերման բավականաչափ բերրի և արդյունավետ է, որպեսզի իր բոլոր բնակիչներին ապահովի բարեկեցիկ կյանքով։ Կենդանիներն աղքատ են մնում միայն այն պատճառով, որ մարդիկ խլում են նրանց արտադրած գրեթե ամեն ինչ։

Ծեր Մայորը Մարդուն ներկայացնում է որպես բոլոր կենդանիների ընդհանուր թշնամի։ Նա պատկերացնում է մի ապագա, որտեղ կենդանիներն ապրում են առանց սովի, մտրակների, ստրկության և մարդկային տիրապետության։ Նա կոչ է անում կենդանիներին ապստամբել և հիշեցնում է, որ նրանք պետք է միասնական մնան։ Ամենակարևորն այն է, որ նա զգուշացնում է հաղթանակից հետո չընդօրինակել մարդկանց սովորությունները։ Կենդանիները չպետք է ապրեն տներում, քնեն մահճակալներում, հագուստ կրեն, ալկոհոլ օգտագործեն, փող գործածեն, առևտրով զբաղվեն, սպանեն միմյանց կամ բռնանան իրենց նմանների նկատմամբ։ Նրա սկզբնական սկզբունքն այն է, որ բոլոր կենդանիները եղբայրներ են և պետք է հավասար մնան։

Ծեր Մայորը ներկայացնում է հեղափոխության իդեալիստական փուլը։ Շահագործման վերաբերյալ նրա քննադատությունը մեծ մասամբ ճիշտ է, իսկ հավասար հասարակության մասին նրա երազանքը՝ բարոյապես գրավիչ։ Սակայն նրա տեսությունը նաև չափազանց պարզեցնում է խնդիրը՝ չարիքը ներկայացնելով որպես բացառապես մարդկանց մեջ գոյություն ունեցող երևույթ։ Վեպի հետագա իրադարձությունները ցույց են տալիս, որ դաժանությունն ու ճնշումը սահմանափակված չեն որևէ մեկ տեսակով կամ հասարակական դասով։ Ցանկացած խումբ, որը ձեռք է բերում անվերահսկելի իշխանություն, կարող է վերածվել ճնշողի։

«Անգլիայի կենդանիները» երգը զգացմունքային կերպով արտահայտում է Ծեր Մայորի երազանքը։ Այն խոստանում է ապագա առանց շղթաների, լծասարքերի, մտրակների և սովի ու կենդանիներին տալիս է հույսի ընդհանուր լեզու։ Վեպի սկզբում երգը միավորում է նրանց և ոգեշնչում պատկերացնելու այլ ապագա։ Հետագայում Նապոլեոնն արգելում է այն, քանի որ ազատագրման մասին երգի խոստումը վտանգավոր է դառնում այն իշխանության համար, որը պնդում է, թե հեղափոխությունն արդեն ավարտված է։

Ապստամբությունը և Անասնաֆերմայի ստեղծումը

Ծեր Մայորի մահից հետո խոզերը նրա ուսմունքը վերածում են ամբողջական քաղաքական համակարգի, որն անվանում են Անիմալիզմ։ Սնոուբոլը, Նապոլեոնը և Սքվիլերը դառնում են դրա գլխավոր առաջնորդները, քանի որ խոզերը համարվում են ֆերմայի ամենախելացի կենդանիները։

Ապստամբությունը տեղի է ունենում շատ ավելի շուտ, քան որևէ մեկը սպասում էր։ Երբ Ջոնսն ու նրա մարդիկ չեն կերակրում կենդանիներին, ապա փորձում են մտրակներով հնազանդեցնել նրանց, կենդանիներն ինքնաբուխ դիմադրում են։ Ջոնսն ու նրա աշխատողները վտարվում են ֆերմայից, Մենոր ֆերման վերանվանվում է Անասնաֆերմա, իսկ կենդանիները տոնում են իրենց թվացյալ ազատագրումը։

Սկզբում հեղափոխությունը հաջողված է թվում։ Կենդանիները ոչնչացնում են իրենց ստրկության հետ կապված առարկաները, վերացնում են Ջոնսի իշխանության նշանները, վերանվանում են ֆերման և սկսում աշխատել իրենց համար։ Նրանք ընդունում են Յոթ պատվիրանները, որոնք պետք է պահպանեն նոր հասարակության հավասարությունն ու բարոյական մաքրությունը։

Այս սկզբնական ժամանակաշրջանը կարևոր է, որովհետև Օրուելը չի պնդում, թե յուրաքանչյուր հեղափոխական փոփոխություն անիմաստ է։ Կարճ ժամանակ կենդանիներն իսկապես ավելի երջանիկ են։ Նրանք ոգևորությամբ են աշխատում, քանի որ հավատում են, որ ֆերման իրենցն է։ Բերքահավաքը հաջող է լինում, կորուստներն ավելի քիչ են լինում, իսկ կենդանիները ձեռք են բերում արժանապատվության նոր զգացում, քանի որ այժմ սնունդ են արտադրում իրենց, այլ ոչ թե մարդկային տիրոջ համար։

Այնուամենայնիվ, ապականման առաջին նշանները գրեթե անմիջապես են հայտնվում։ Կովերի կաթն առեղծվածային կերպով անհետանում է, իսկ ավելի ուշ խոզերը կաթն ու խնձորները պահում են իրենց համար։ Սքվիլերն արդարացնում է այս արտոնությունը՝ հայտարարելով, որ խոզերը մտավոր աշխատանք կատարողներ են, և նրանց առողջությունն անհրաժեշտ է ֆերմայի հաջող կառավարման համար։ Այնուհետև նա ներկայացնում է այն փաստարկը, որը վեպի ամբողջ ընթացքում օգտագործվելու է քննադատությունը լռեցնելու նպատակով․ եթե խոզերը չկարողանան կատարել իրենց պարտականությունները, Ջոնսը կարող է վերադառնալ։

Այս դեպքը կարող է աննշան թվալ հետագայում տեղի ունեցող մահապատիժների և դավաճանությունների համեմատությամբ, սակայն այն հաստատում է այն օրինաչափությունը, որով զարգանում է բռնապետությունը։ Անհավասարությունը չի սկսվում հեղափոխության ավարտի մասին հանդիսավոր հայտարարությամբ։ Այն սկսվում է փոքր բացառությունից, որը ներկայացվում է որպես անհրաժեշտ, ժամանակավոր և բոլորի համար օգտակար միջոց։

Նապոլեոնն ու Սնոուբոլը․ առաջնորդության երկու մոդել

Սնոուբոլն ու Նապոլեոնը ներկայացնում են քաղաքական առաջնորդության երկու տարբեր մոտեցումներ։ Սնոուբոլը եռանդուն, խելացի, համոզիչ և ստեղծագործ է։ Նա հանձնաժողովներ է ստեղծում, նպաստում է կրթությանը, կազմակերպում է կենդանիներին և ծրագրեր մշակում ֆերմայի կյանքը բարելավելու համար։ Նա նաև ակտիվ և խիզախ դեր է կատարում Կովանոցի ճակատամարտի ժամանակ Անասնաֆերման պաշտպանելիս։

Սակայն Սնոուբոլը լիովին անմեղ կերպար չէ։ Նա պատկանում է արտոնյալ խոզերի ղեկավարությանը և համաձայնում է, որ խոզերը պետք է ստանան կաթն ու խնձորները։ Նրա հանձնաժողովները հաճախ ձախողվում են, քանի որ ավելի շատ հիմնված են մտավոր ոգևորության, քան մյուս կենդանիների հնարավորությունների իրատեսական ընկալման վրա։ Այդ պատճառով, չնայած Սնոուբոլը Նապոլեոնից շատ ավելի քիչ դաժան է, նա նույնպես այն դասակարգի ներկայացուցիչն է, որը սկսում է առանձնանալ սովորական աշխատավորներից։

Նապոլեոնին ավելի քիչ են հետաքրքրում բանավեճը, կրթությունը կամ հրապարակային համոզումը։ Սկզբից իսկ նա կենտրոնանում է իշխանություն ձեռք բերելու վրա։ Ձագերին իրենց մայրերից վերցնելու և առանձին դաստիարակելու նրա որոշումը բացահայտում է երկարաժամկետ ռազմավարությունը։ Մինչ Սնոուբոլը փորձում է կենդանիներին կրթել հանրային հանձնաժողովների միջոցով, Նապոլեոնը շներին մեկուսացման մեջ է դաստիարակում, որպեսզի նրանք անձնապես իրեն հավատարիմ լինեն։ Նա պարզապես քաղաքական կողմնակիցներ չի ցանկանում․ նրան զինված ուժ է անհրաժեշտ։

Հողմաղացի շուրջ ծագած հակամարտությունը բացահայտում է երկու խոզերի տարբերությունը։ Սնոուբոլը հողմաղացը ներկայացնում է որպես մի նախագիծ, որը պետք է էլեկտրաէներգիա արտադրի, նվազեցնի աշխատանքը և բարելավի կենդանիների կյանքը։ Նապոլեոնը դեմ է արտահայտվում նախագծին, սակայն որևէ համոզիչ այլընտրանք չի առաջարկում։ Երբ պարզ է դառնում, որ Սնոուբոլը հավանաբար հաղթելու է քվեարկության ժամանակ, Նապոլեոնը բաց է թողնում շներին և բռնությամբ նրան վտարում ֆերմայից։ Այդ պահին քաղաքական բանավեճը փոխարինվում է ուժով։

Սնոուբոլի վտարումից հետո Նապոլեոնը վերացնում է իմաստալից հանրային քննարկումները։ Կենդանիներն այլևս չեն մասնակցում ֆերմայի քաղաքականության որոշմանը և հավաքվում են միայն հրամաններ ստանալու համար։ Սքվիլերը բացատրում է, որ հավատարմությունը, հնազանդությունն ու կարգապահությունն ավելի կարևոր են, քան բանավեճը։ Նա կրկին օգտագործում է Ջոնսի վերադարձի վախը՝ ընդդիմությունն անպատասխանատու և վտանգավոր ներկայացնելու համար։

Հետագայում Նապոլեոնը հայտարարում է, որ հողմաղացն, այնուամենայնիվ, կառուցվելու է։ Սքվիլերը պնդում է, որ նախագիծն ի սկզբանե Նապոլեոնի գաղափարն է եղել, իսկ նրա նախկին ընդդիմությունը պարզապես խորամանկ մարտավարություն էր։ Սա ցույց է տալիս ուրիշի աշխատանքի պատիվն իրեն վերագրելու և սեփական գործողությունների պատմությունը վերաշարադրելու Նապոլեոնի պատրաստակամությունը։

Նապոլեոնի վերածվելը բռնապետի

Նապոլեոնի բռնապետությունն աստիճանաբար զարգանում է ֆիզիկական ուժի, քարոզչության, ժողովրդավարական հաստատությունների ոչնչացման և անձի պաշտամունքի ձևավորման միջոցով։

Շները կատարում են Նապոլեոնի անձնական ոստիկանության և ռազմական ուժի դերը։ Նրանց ներկայությունը վախեցնում է կենդանիներին, կանխում է բաց անհամաձայնությունը և Նապոլեոնին թույլ է տալիս կառավարել առանց իրական համաձայնության։ Շները պարզ ցույց են տալիս, որ քաղաքական որոշումներն այլևս հիմնված չեն քննարկումների կամ մեծամասնության հավանության վրա։

Մահապատիժները նշանավորում են այն պահը, երբ իշխանությունը բացահայտորեն դառնում է ամբողջատիրական։ Մի քանի կենդանիների ստիպում են խոստովանել հանցագործություններ, այդ թվում՝ Սնոուբոլի հետ գաղտնի համագործակցություն։ Խոստովանություններից հետո շները մյուսների աչքի առաջ սպանում են նրանց։ Մահապատիժների նպատակը միայն իրական դավաճանությանը պատժելը չէ։ Տեսարանը սարսափ է տարածում և կենդանի մնացածներին սովորեցնում, որ յուրաքանչյուր ոք կարող է մեղադրվել ու ոչնչացվել։

Այս բռնությունն ուղղակիորեն խախտում է սկզբնական այն սկզբունքը, ըստ որի ոչ մի կենդանի չպետք է սպանի մեկ այլ կենդանու։ Ավելի կարևոր է այն, որ բռնությունը ոչնչացնում է Ապստամբության բարոյական իմաստը։ Կենդանիներն ապստամբել էին մարդկային դաժանության դեմ, իսկ այժմ ականատես են լինում, թե ինչպես են կենդանիներն սպանում իրենց ընկերներին։

Սքվիլերի քարոզչությունը նույնքան կարևոր է Նապոլեոնի իշխանության համար։ Միայն բռնությամբ հնարավոր չէ երկարատև հնազանդություն ապահովել։ Իշխանությունը պետք է վերահսկի նաև այն, թե կենդանիներն ինչպես են ընկալում իրադարձությունները։ Սքվիլերը խոզերի արտոնությունները ներկայացնում է որպես հասարակության բարօրության համար կատարվող զոհողություններ, հորինում է վիճակագրական տվյալներ՝ ապացուցելու, թե արտադրությունն աճում է, յուրաքանչյուր ձախողման մեջ մեղադրում է Սնոուբոլին, հերքում է նախկին որոշումների գոյությունը և մշտապես զգուշացնում, որ Ջոնսը կարող է վերադառնալ։

Հատկապես կարևոր է Կովանոցի ճակատամարտի պատմության վերաշարադրումը։ Կենդանիները հիշում են, որ Սնոուբոլը ճակատամարտի ընթացքում քաջաբար կռվել և վիրավորվել է, սակայն Սքվիլերն աստիճանաբար նրան վերածում է դավաճանի, որն իբր սկզբից իսկ աշխատել է Ջոնսի համար։ Բոքսերը սկզբում կասկածի տակ է դնում պատմության այս նոր տարբերակը։ Սակայն երբ Սքվիլերը հայտարարում է, որ Նապոլեոնն է Սնոուբոլին դավաճան անվանել, Բոքսերն ընդունում է դա։

Քարոզչությունը հաջողվում է, որովհետև կենդանիների հիշողություններն անորոշ են, իսկ իրադարձությունների մասին անկախ գրավոր փաստաթղթեր չկան։ Նապոլեոնը միայն ներկայի մասին չի ստում։ Նա վերահսկողություն է ձեռք բերում անցյալի նկատմամբ՝ կենդանիների համար ավելի ու ավելի դժվար դարձնելով ապացուցել, որ պաշտոնական պատմությունը կեղծ է։

Ժողովրդավարական հաստատությունների ոչնչացումը նույնպես նպաստում է Նապոլեոնի իշխանությանը։ Հեղափոխության սկզբում կենդանիները մասնակցում են ժողովների, քննարկում առաջարկները և քվեարկում։ Թեև խոզերն արդեն գերիշխում են այդ քննարկումներում, այնուամենայնիվ, քաղաքական մասնակցության սահմանափակ ձև գոյություն ունի։ Սնոուբոլի վտարումից հետո ժողովները վերածվում են արարողությունների, որոնց ժամանակ Նապոլեոնը հայտարարում է արդեն ընդունված որոշումները։

Ծեր Մայորի գանգը ցուցադրվում է որպես սրբազան քաղաքական խորհրդանիշ, չնայած Նապոլեոնը դավաճանում է Մայորի ուսմունքին։ Բռնապետությունը պահպանում է հեղափոխության խորհրդանիշները՝ միաժամանակ վերացնելով իրական հեղափոխական մասնակցությունը։ Այս կերպ Նապոլեոնը ձևացնում է, թե շարունակում է Ծեր Մայորի առաքելությունը, մինչդեռ իրականում ոչնչացնում է դրա սկզբունքները։

Նապոլեոնը նաև իր շուրջ ստեղծում է անձի պաշտամունք։ Նա ավելի ու ավելի է հեռանում սովորական կենդանիներից, պաշտպանվում է շների կողմից, փառաբանվում է երգերում ու բանաստեղծություններում, ինքն իրեն ռազմական պարգևներ է շնորհում և իրեն վերագրում այնպիսի հաջողություններ, որոնցում գրեթե կամ ընդհանրապես դեր չի ունեցել։ Անասնաֆերմայի նկատմամբ հավատարմությունն աստիճանաբար դառնում է Նապոլեոնի նկատմամբ անձնական հավատարմություն։

Լեզվի և կրթության կարևորությունը

Օրուելի ամենակարևոր ուղերձներից մեկն այն է, որ քաղաքական ազատությունը կախված է լեզուն հասկանալու, փաստերը քննելու և գիտելիքը պահպանելու կարողությունից։ Խոզերը կատարելապես կարդում և գրում են, մինչդեռ մյուս կենդանիների մեծ մասը միայն սահմանափակ գրագիտություն ունի։

Քլովերը գիտի այբուբենը, բայց չի կարող վստահորեն ամբողջական նախադասություններ կարդալ։ Բոքսերը չի կարողանում սովորել մի քանի տառից ավելին։ Ոչխարները, հավերն ու բադերը չեն կարողանում հասկանալ կամ հիշել բարդ քաղաքական սկզբունքները։ Բենջամինը կարդում է խոզերի չափ լավ, սակայն սովորաբար հրաժարվում է օգտագործել իր գիտելիքը։

Յոթ պատվիրաններն արտաքուստ պետք է պաշտպանեն կենդանիներին, սակայն գրավոր օրենքն անօգուտ է, երբ քաղաքացիների մեծ մասը չի կարող այն վստահորեն կարդալ։ Ամեն անգամ, երբ խոզերը խախտում են որևէ պատվիրան, պատի վրայի ձևակերպումը գաղտնի փոխվում է։ Քանի որ կենդանիները չեն կարող ինքնուրույն ստուգել տեքստը, նրանք ենթադրում են, որ իրենց հիշողությունն է սխալ։

Օրինակ՝ երբ խոզերը սկսում են քնել ֆերմայի տան մահճակալներում, Քլովերը հիշում է, որ մահճակալում քնելն արգելված էր։ Մյուրիելը կարդում է պատվիրանը և հայտնաբերում, որ այժմ այնտեղ գրված է, թե ոչ մի կենդանի չպետք է քնի «սավաններով մահճակալում»։ Այնուհետև Սքվիլերը վերասահմանում է «մահճակալ» բառը՝ պնդելով, որ ծղոտի կույտը նույնպես տեխնիկապես մահճակալ է, իսկ իրականում մարդկային են միայն սավանները։

Նույն գործընթացը կրկնվում է սպանության և ալկոհոլի դեպքում։ Պատվիրաններին լրացուցիչ բառեր են ավելացվում, որպեսզի յուրաքանչյուր խախտում պաշտոնապես օրինական դառնա։ Օրենքն այլևս չի սահմանափակում իշխողներին։ Փոխարենը իշխողները փոխում են օրենքը՝ արդարացնելու այն ամենը, ինչ արդեն կատարել են։

Օրուելը ցույց է տալիս նաև քաղաքական միտքը կարգախոսների վերածելու վտանգը։ «Չորս ոտքը լավ է, երկու ոտքը՝ վատ» արտահայտությունն այնքան է պարզեցնում Անիմալիզմը, որ իրական քաղաքական մտածողությունն այլևս անհրաժեշտ չի թվում։ Ոչխարները կարևոր քննարկումների ժամանակ շարունակ կրկնում են կարգախոսը՝ խանգարելով մյուս կենդանիներին խոսել կամ ուշադիր մտածել։

Վեպի վերջում կարգախոսը փոխվում է՝ դառնալով «Չորս ոտքը լավ է, երկու ոտքը՝ ավելի լավ»։ Ոչխարներն ընդունում են նոր տարբերակը՝ չնկատելով հակասությունը։ Նրանց նպատակն այլևս քաղաքական գաղափարները հասկանալը չէ, այլ պարզապես իշխող խոզերի սովորեցրածը կրկնելը։

Բոքսերը՝ ողբերգական աշխատավոր կենդանին

Բոքսերը վեպի հուզական կենտրոնն է։ Նա ֆիզիկապես ուժեղ, ազնիվ, առատաձեռն, հավատարիմ և ամբողջովին նվիրված է ֆերմային։ Նա ներկայացնում է սովորական աշխատավորին, որի աշխատանքով գործում է հասարակությունը, սակայն որը չունի իրեն պաշտպանելու համար անհրաժեշտ կրթությունն ու քաղաքական գիտակցությունը։

Յուրաքանչյուր դժվարության նրա պատասխանը «Ես ավելի ջանասիրաբար կաշխատեմ» արտահայտությունն է։ Հետագայում նա ընդունում է նաև այն համոզմունքը, թե «Նապոլեոնը միշտ իրավացի է»։ Սկզբում այս գաղափարները հիացմունք են առաջացնում, քանի որ արտահայտում են պատասխանատվություն, հավատարմություն և նվիրվածություն։ Իրականում, սակայն, դրանք Բոքսերին չափազանց հեշտ շահագործվող են դարձնում։

Բոքսերը քաղաքական խնդիրներին վերաբերվում է այնպես, կարծես դրանք անձնական ջանքերի պակասի հետևանք լինեն։ Երբ իշխանությունը դառնում է դաժան, անազնիվ կամ անարդյունավետ, նա չի հարցաքննում դրա կառուցվածքը։ Փոխարենը ենթադրում է, որ լուծումը սեփական աշխատանքը մեծացնելն է։

Նրա ուժի շնորհիվ հնարավոր է դառնում հողմաղացի կառուցումը, սակայն երբ նրա մարմինն ի վերջո ուժասպառ է լինում, խոզերը ոչ մի պաշտպանություն չեն տրամադրում նրան։ Չնայած կենդանիներին խոստացվել էր հանգիստ ծերություն և թոշակ, Նապոլեոնը Բոքսերին վաճառում է ձիերի սպանդով զբաղվող մարդուն։

Բենջամինը կարդում է սայլակի կողքին գրված բառերը և հասկանում, որ Բոքսերին տանում են մահվան։ Բոքսերը փորձում է ոտքերով ջարդել սայլակը և փախչել, բայց տարիների հյուծիչ աշխատանքն արդեն այնքան է թուլացրել նրան, որ նա չի կարողանում ազատվել։

Ավելի ուշ Սքվիլերը հայտարարում է, թե Բոքսերը խաղաղ մահացել է անասնաբուժական հիվանդանոցում, և նրա համար հորինում է Նապոլեոնին հավատարիմ վերջին խոսքեր։ Կենդանիներն ընդունում են այս բացատրությունը։ Շուտով խոզերը վիսկի գնելու համար գումար են ձեռք բերում, ինչը հստակորեն հուշում է, որ գումարը ստացվել է Բոքսերին վաճառելուց։

Բոքսերի ճակատագիրն ամբողջացնում է շահագործման վերաբերյալ վեպի միտքը։ Ջոնսը Բոքսերին կվաճառեր այն ժամանակ, երբ նա այլևս օգտակար չլիներ, և Նապոլեոնը վերջում անում է ճիշտ նույնը։ Հեղափոխական իշխանությունն ընդունել է այն դաժանությունը, որը ժամանակին դատապարտում էր։

Բոքսերի ողբերգությունը նաև ցույց է տալիս, որ առանց քննադատական մտածողության միայն բարությունը բավարար չէ ազատությունը պաշտպանելու համար։ Բոքսերը բարոյապես ավելի լավն է, քան խոզերը, սակայն նրա կույր հնազանդությունն ամրապնդում է այն համակարգը, որն ի վերջո ոչնչացնում է իրեն։

Քլովերն ու Բենջամինը

Քլովերը ֆերմայի բարոյական խիղճն է։ Նա զգում է, որ հեղափոխությունը սխալ ուղղությամբ է ընթացել, հիշում է սկզբնական սկզբունքների պատառիկները և հոգ է տանում ավելի թույլ կենդանիների մասին։ Մահապատիժներից հետո նա նայում է ֆերմային և հասկանում, որ սարսափը, լռությունն ու անհավասարությունն այն չէին, ինչի համար կենդանիները պայքարել էին։

Սակայն Քլովերը չի կարողանում հստակ արտահայտել իր ըմբռնումը կամ այն վերածել կազմակերպված դիմադրության։ Նրա սահմանափակումները ոչ թե բարոյական, այլ մտավոր և քաղաքական բնույթ ունեն։ Նա ճանաչում է անարդարությունը, բայց չունի այն արդյունավետորեն վիճարկելու համար անհրաժեշտ լեզուն, կրթությունն ու ինքնավստահությունը։

Բենջամինի խնդիրը հակառակն է։ Նա կարողանում է կարդալ և, ըստ ամենայնի, հասկանում է, թե ինչ է տեղի ունենում, սակայն ցինիզմը նրան պասիվ է դարձնում։ Նա համոզված է, որ անկախ ղեկավարից՝ կյանքը միշտ էլ դժվար է լինելու։ Նրա հոռետեսությունը պաշտպանում է իրեն քարոզչությունից, բայց ուրիշ ոչ ոքի չի պաշտպանում ճնշումից։

Միայն այն ժամանակ, երբ Բոքսերին տանում են, Բենջամինը բացահայտորեն գործում է։ Սակայն այդ ժամանակ արդեն չափազանց ուշ է։ Բենջամինի միջոցով Օրուելը քննադատում է այն խելացի մարդկանց, որոնք ճանաչում են քաղաքական չարիքը, բայց հրաժարվում են ընդդիմանալ դրան, որովհետև դիմադրությունն անիմաստ են համարում։ Բենջամինի գիտակցումը խիզախության է վերածվում միայն այն ժամանակ, երբ համակարգը վնասում է անձամբ իր սիրելի մեկին։

Մյուս կարևոր կերպարները

Սքվիլերը ներկայացնում է քարոզչությունն ու ճշմարտության մանիպուլյացիան։ Նրա գլխավոր կարողությունը միայն ստելը չէ, այլ սուտը տրամաբանական ներկայացնելը։ Նա համատեղում է կեղծ վիճակագրությունը, հուզական ճնշումը, բարդ լեզուն, սպառնալիքներն ու հեղինակությանը դիմելը՝ այնքան ժամանակ, մինչև կենդանիները սկսում են կասկածել սեփական փորձին։

Մոլլին շաքարը, ժապավեններն ու անձնական հարմարավետությունն ավելի է գնահատում, քան ազատությունը կամ հավասարությունը։ Նա հեռանում է Անասնաֆերմայից, երբ նոր հասարակությունը զոհողություններ է պահանջում։ Նա ներկայացնում է այն մարդկանց, որոնք հին համակարգի հարմարավետությունները գերադասում են քաղաքական փոփոխության պատասխանատվությունից և դժվարություններից։

Ոչխարները ներկայացնում են անքննադատ հարմարվողականությունը։ Առանձին վերցրած՝ նրանք ուժեղ չեն, սակայն քաղաքական կարգախոսների անվերջ կրկնությամբ ոչնչացնում են իմաստալից քննարկումները։ Նրանք ցույց են տալիս, թե սովորական քաղաքացիներն ինչպես կարող են մասնակցել ճնշմանը՝ առանց լիովին հասկանալու իրենց կրկնած գաղափարները։

Շները խորհրդանշում են կազմակերպված քաղաքական բռնությունը։ Նապոլեոնը վերահսկում է նրանց, որովհետև մանկությունից վերահսկել է նրանց կրթությունը։ Նրանց հավատարմությունն ուղղված է ոչ թե օրենքներին, սկզբունքներին կամ հասարակությանը, այլ մեկ անհատ առաջնորդի։

Մոզեսը կենդանիներին պատմում է Քաղցրավենիքի լեռան մասին՝ դրախտային վայրի, ուր նրանք իբր մահից հետո պետք է գնան։ Նրա պատմությունները մխիթարում են կենդանիներին, սակայն կարող են նաև ստիպել նրանց հաշտվել ներկա տառապանքի հետ։ Հետագայում խոզերը թույլ են տալիս Մոզեսին վերադառնալ և նույնիսկ կերակրում են նրան, ինչը ցույց է տալիս, որ իշխանությունը նրա ուղերձը քաղաքականապես օգտակար է համարում։

Հավերը ներկայացնում են պետական շահագործման դեմ դիմադրությունը։ Նրանք ապստամբում են, երբ Նապոլեոնը հրամայում է վաճառքի համար հանձնել իրենց ձվերը, սակայն նրանց դիմադրությունը կոտրվում է սովի միջոցով։ Նրանց պարտությունը ցույց է տալիս, որ նույնիսկ կազմակերպված ընդդիմությունը կարող է ձախողվել, երբ իշխանությունը վերահսկում է սնունդը, տեղեկությունն ու զինված ուժը։

Հեղափոխական իդեալների ապականումը

Վեպի ամենակարևոր թեման ազատագրական շարժման աստիճանական վերածումն է ճնշման նոր համակարգի։ Խոզերը հավասարության սկզբունքից միանգամից և բացահայտորեն չեն հրաժարվում։ Սկզբում նրանք հավելյալ սնունդ են վերցնում, ապա խուսափում են ֆիզիկական աշխատանքից, բնակություն հաստատում ֆերմայի տանը, մարդկանց հետ առևտուր անում, քնում մահճակալներում, ալկոհոլ օգտագործում, սպանում մյուս կենդանիներին, մտրակներ կրում և վերջապես սկսում են երկու ոտքով քայլել։

Քանի որ յուրաքանչյուր փոփոխություն առանձին է ներկայացվում, կենդանիներն աստիճանաբար հարմարվում են այնպիսի պայմանների, որոնք հավանաբար կմերժեին, եթե ամբողջ բռնապետությունը միանգամից հաստատվեր։ Օրուելը ցույց է տալիս, որ քաղաքական ազատությունը կարող է անհետանալ ոչ թե մեկ դրամատիկ իրադարձության, այլ փոքր զիջումների երկար շղթայի արդյունքում։

Անվերահսկելի իշխանությունը

Նապոլեոնը վտանգավոր է դառնում ոչ միայն այն պատճառով, որ անձնապես դաժան է, այլև որովհետև ոչ մի հաստատություն չի սահմանափակում նրա իշխանությունը։ Նա վերահսկում է շներին, սննդի մատակարարումը, կրթությունը, հաղորդակցությունը, պատմական փաստաթղթերը և օրենքների մեկնաբանությունը։

Վեպը հուշում է, որ քաղաքական առաջնորդներին չպետք է վստահել միայն այն պատճառով, որ նրանք խոսում են հավասարության անունից կամ պնդում են, թե ներկայացնում են հասարակ քաղաքացիներին։ Ազատ հասարակությանը անհրաժեշտ են հաստատություններ, որոնք կարող են թույլ չտալ, որ ղեկավարներն իրենց վեր դասեն այն սկզբունքներից, որոնք իբր պաշտպանում են։

Քարոզչությունն ու իրականության վերահսկումը

Սքվիլերը շարունակ փոխում է իրադարձությունների վերաբերյալ կենդանիների պատկերացումները։ Ձախողումները վերածվում են հաղթանակների, սննդի կրճատումները՝ «վերակարգավորումների», Սնոուբոլը՝ դավաճանի, արտոնությունները՝ անհրաժեշտ զոհողությունների, իսկ չկատարված խոստումները պարզապես հերքվում են։

Երբ վարչակարգը վերահսկում է և՛ լեզուն, և՛ պատմական փաստաթղթերը, օբյեկտիվ ճշմարտությունը պաշտպանելը չափազանց դժվար է դառնում։ Կենդանիներն աստիճանաբար սկսում են ավելի շատ վստահել պաշտոնական բացատրություններին, քան սեփական հիշողություններին ու դիտարկումներին։

Օրուելը ցույց է տալիս, որ քարոզչությանը միշտ չէ, որ անհրաժեշտ է մարդկանց ստիպել լիովին հավատալ ստին։ Երբեմն բավական է նրանց դարձնել անորոշ, շփոթված կամ սեփական դատողությանը վստահելուց վախեցած։

Անգիտությունն ու քաղաքական խոցելիությունը

Խոզերի խելացիությունը նրանց առավելություն է տալիս, որը շուտով վերածվում է քաղաքական իշխանության։ Մյուս կենդանիների կրթության պակասը խանգարում է նրանց կարդալ օրենքները, վիճարկել վիճակագրությունը, նկատել հակասությունները, պահպանել պատմության ճշգրիտ տարբերակը կամ արդյունավետ դիմադրություն կազմակերպել։

Այնուամենայնիվ, Օրուելը չի պնդում, որ խելքն ինքնաբերաբար բարոյականություն է ծնում։ Խոզերը կրթված են, բայց ապականված։ Հետևաբար կրթությունը պետք է զուգորդվի բարոյական պատասխանատվության, անկախ դատողության և իշխանությանը հարցեր տալու պատրաստակամության հետ։

Աշխատանքի շահագործումը

Սովորական կենդանիներն արտադրում են ֆերմայի հարստությունը, սակայն դրա առավելություններից հիմնականում օգտվում են իշխող խոզերն ու շները։ Վերջին գլխում ֆերման ավելի մեծ է, ավելի լավ կազմակերպված և ավելի շահութաբեր, բայց սովորական կենդանիները շարունակում են սոված մնալ և չափազանց շատ աշխատել։

Ավարտված հողմաղացը արտադրում է ոչ թե Սնոուբոլի խոստացած էլեկտրաէներգիան և ազատ ժամանակը, այլ դրամական շահույթ։ Այստեղ շատ կարևոր է տարբերությունը հարուստ պետության և բարեկեցիկ քաղաքացիների միջև։ Ֆերմայի տնտեսական հաջողությունը չի նշանակում, որ նրա աշխատավորների կյանքը բարելավվել է։

Վախն ու հնազանդությունը

Ջոնսի վերադարձի վախը Սքվիլերի ամենաարդյունավետ քաղաքական գործիքներից մեկն է։ Նույնիսկ երբ կենդանիները հասկանում են, որ ինչ-որ բան սխալ է, նրանց ասում են, որ Նապոլեոնին կասկածի տակ դնելը կարող է վերադարձնել ավելի վատ թշնամուն։

Հետագայում շների ներկայությունը պատժի սպառնալիքն անմիջական է դարձնում։ Վախը խանգարում է կենդանիներին կազմակերպվել, անկեղծորեն խոսել, վստահել միմյանց կամ պաշտպանել դիմադրողներին։ Այս կերպ վախը անհատական կասկածը վերածում է հավաքական լռության։

Հիշողությունն ու պատմության վերաշարադրումը

Սկզբում կենդանիներից ոմանք հստակ հիշում են սկզբնական իրադարձությունները։ Սակայն ժամանակի ընթացքում ականատեսները մահանում են, հիշողությունները թուլանում են, գրավոր կանոնները փոխվում են, իսկ նոր սերունդներ են ծնվում։

Երիտասարդ կենդանիները Ապստամբության մասին գիտեն միայն իշխող խոզերի պատմած պատմություններից։ Իշխանությունն ավելի ամուր է դառնում, երբ ոչ ոք անցյալը ճշգրիտ չի հիշում։

Այսպիսով, պատմական հիշողությունը քաղաքական պաշտպանության ձև է։ Առանց դրա քաղաքացիները չեն կարող ներկա պայմանները համեմատել նախկին խոստումների հետ, իսկ իշխանավորները կարող են յուրաքանչյուր նոր անարդարություն ներկայացնել որպես սովորական կամ անհրաժեշտ երևույթ։

Պասիվությունն ու հավաքական պատասխանատվությունը

Բռնապետության համար գլխավոր պատասխանատուն Նապոլեոնն է, սակայն նրա վերելքը հնարավոր է դառնում նաև մյուսների վարքագծի շնորհիվ։ Բոքսերը ենթարկվում է, Բենջամինը լռում է, ոչխարները կարգախոսներ են կրկնում, խոզերն ընդունում են արտոնությունները, իսկ վախեցած կենդանիները չեն պաշտպանում դիմադրողներին։

Հետևաբար վեպը հարցնում է ոչ միայն, թե ինչու են բռնապետերը ձգտում իշխանության, այլև թե ինչու են հասարակությունները թույլ տալիս նրանց ձեռք բերել այն։ Օրուելը ցույց է տալիս, որ բռնապետությունը կախված է ոչ միայն իշխողների հավակնություններից, այլև հպատակների լռությունից, շփոթությունից, վախից ու պասիվությունից։

Յոթ պատվիրանները որպես խորհրդանիշ

Յոթ պատվիրանները խորհրդանշում են օրենքը, քաղաքական սկզբունքները, պատմական ճշմարտությունն ու հեղափոխության խոստումները։ Դրանց աստիճանական փոփոխությունը ցույց է տալիս, թե իշխանություններն ինչպես կարող են ապականությունն օրինական ներկայացնել՝ խախտումից հետո փոխելով կանոնները։

Սկզբում պատվիրանները պետք է հավասարապես սահմանափակեն բոլոր կենդանիներին։ Հետագայում դրանք վերածվում են խոզերի սեփական վարքն արդարացնող գործիքների։ Վերջում սկզբնական օրենքներն ամբողջովին փոխարինվում են մեկ հակասական հայտարարությամբ։

Հողմաղացը որպես խորհրդանիշ

Սկզբում հողմաղացը խորհրդանշում է հույսը, տեխնոլոգիական առաջընթացը, հյուծիչ աշխատանքից ազատվելը և ավելի լավ ապագայի խոստումը։ Սնոուբոլը պատկերացնում է, որ այն էլեկտրաէներգիա կարտադրի և կենդանիներին թույլ կտա ավելի քիչ աշխատել։

Սակայն Նապոլեոնի իշխանության օրոք հողմաղացը վերածվում է անվերջ զոհողություններ պահանջող գործիքի։ Այն բազմիցս ոչնչացվում և վերակառուցվում է՝ կենդանիներին մշտապես զբաղված պահելով։ Յուրաքանչյուր դժվարություն արդարացվում է այն խոստումով, որ ավարտված հողմաղացը կբարելավի նրանց կյանքը։

Վեպի վերջում հողմաղացը ոչ թե հարմարավետություն, այլ շահույթ է ապահովում։ Հետևաբար այն խորհրդանշում է այն եղանակը, որով քաղաքական առաջնորդները կարող են ավելի լավ ապագայի խոստումներն օգտագործել ներկա տառապանքն արդարացնելու համար։

Ֆերմայի տունը որպես խորհրդանիշ

Ֆերմայի տունը ներկայացնում է արտոնությունն ու նախկին իշխողների կենսակերպը։ Ապստամբությունից անմիջապես հետո կենդանիները որոշում են, որ ոչ մի կենդանի չպետք է այնտեղ ապրի, և տունը պահպանում են որպես թանգարան։

Երբ խոզերն ի վերջո տեղափոխվում են ֆերմայի տուն, այնտեղ բնակվելը ցույց է տալիս նրանց հեռացումը սովորական աշխատավորներից։ Քնելով մահճակալներում, ալկոհոլ օգտագործելով, հագուստ կրելով և մարդկային հյուրեր ընդունելով՝ նրանք աստիճանաբար ավելի ու ավելի են նմանվում իրենց փոխարինած նախկին իշխողներին։

Մտրակը որպես խորհրդանիշ

Վեպի սկզբում մտրակը խորհրդանշում է մարդկային ճնշումը։ Այն այն առարկաներից մեկն է, որոնք կենդանիները ոչնչացնում են Ջոնսին ֆերմայից վտարելուց հետո։

Երբ հետագայում Նապոլեոնը հայտնվում է մտրակը ձեռքին, հեղափոխության բարոյական ձախողումն ակնհայտ է դառնում։ Խոզերը պարզապես չեն փոխառել մարդկային գործիքները։ Նրանք ընդունել են տիրոջ և ծառայի միջև մարդկային հարաբերությունը։

«Անգլիայի կենդանիները» երգը որպես խորհրդանիշ

«Անգլիայի կենդանիները» երգը խորհրդանշում է հեղափոխական հույսը, հավաքական հիշողությունն ու ազատագրման խոստումը։ Մահապատիժներից հետո կենդանիներն այն երգում են դանդաղ և տխուր, որովհետև երգում նկարագրված ապագան չի իրականացել։

Նապոլեոնն արգելում է երգը, քանի որ ապագա ազատության մասին երգը ենթադրում է, որ ներկա հասարակությունը դեռ ազատ չէ։ Երգի վերացումը խորհրդանշում է հեղափոխության սկզբնական հույսերի ոչնչացումը։

Ֆերմայի անվան փոփոխությունը

Մենոր ֆերմայի վերանվանումը Անասնաֆերմայի խորհրդանշում է հեղափոխությունն ու կենդանիների համոզմունքը, թե իրենք հիմնովին տարբեր հասարակություն են ստեղծել։

Վեպի վերջում Նապոլեոնը վերականգնում է սկզբնական՝ Մենոր ֆերմա անունը։ Սա ցույց է տալիս, որ քաղաքական փոփոխությունը լիովին հետ է շրջվել։ Իշխողները փոխվել են, սակայն շահագործման կառուցվածքը պահպանվել է։

Օրուելի ոճն ու գրական հնարքները

Օրուելն օգտագործում է պարզ լեզու, կարճ նկարագրություններ և հեշտ ճանաչելի կենդանական կերպարներ։ Այս պարզությունը վեպը հասանելի է դարձնում, սակայն նաև ուժեղացնում է նրա երգիծական ազդեցությունը։ Բարդ քաղաքական գաղափարները ներկայացվում են տեսանելի գործողությունների միջոցով՝ անհետացող կաթ, փոփոխված գրություններ, մռնչացող շներ, կրճատված սնունդ, բռնի խոստովանություններ և սպանդանոց տանող սայլակում փակված ձի։

Վեպը հիմնականում շրջանաձև կառուցվածք ունի։ Այն սկսվում է մարդկանց կողմից կենդանիների շահագործմամբ և ավարտվում խոզերի կողմից կենդանիների գրեթե նույնպիսի շահագործմամբ։ Այս շրջանաձևությունը հաստատում է այն գաղափարը, որ իշխողներին փոխելը դեռ չի նշանակում փոխել իշխանության համակարգը։

Հեգնանքը վեպի կենտրոնական գրական միջոցներից է։ Խոզերը հայտարարում են, թե պաշտպանում են հավասարությունը, բայց արտոնություններ են ստեղծում։ Նրանք փառաբանում են զոհողությունը, մինչդեռ իրենք խուսափում են ֆիզիկական աշխատանքից։ Նրանք գովաբանում են Բոքսերի հավատարմությունը՝ նրան վաճառելուց հետո։ Հողմաղացը հաղթանակ են անվանում, չնայած խոստացված առավելությունները երբեք չեն հասնում աշխատավորներին։ Նրանք դատապարտում են մարդկային վարքագիծը՝ աստիճանաբար կրկնելով այն։

Կրկնությունը նույնպես կարևոր դեր ունի։ Կարգախոսները, արարողությունները, վիճակագրական տվյալներն ու Ջոնսի մասին զգուշացումները քաղաքական պայմանավորման որոշակի ռիթմ են ստեղծում։ Յուրաքանչյուր կրկնություն հնազանդությունն ավելի բնական, իսկ դիմադրությունն ավելի վտանգավոր է դարձնում։

Օրուելի պատմողական ոճը հիմնականում հանգիստ և զուսպ է, նույնիսկ երբ նա նկարագրում է սարսափելի իրադարձություններ։ Այս հակադրությունը բռնությունն ավելի ցնցող է դարձնում։ Պատմողը կարիք չունի ուղղակիորեն հայտարարելու, որ վարչակարգը չար է։ Վարչակարգի խոսքերի և գործողությունների միջև հակասությունն ինքն է բացահայտում ճշմարտությունը։

Պատմական և այլաբանական մեկնաբանությունը

Վեպը կարելի է մեկնաբանել նաև որպես Ռուսական հեղափոխության և ստալինիզմի վերելքի այլաբանություն։ Համապատասխանությունները միշտ չէ, որ բացարձակ ճշգրիտ են, սակայն ընդհանուր զուգահեռներն ակնհայտ են։

Ծեր Մայորի կերպարը միավորում է Կարլ Մարքսի և Վլադիմիր Լենինի հետ կապված հատկանիշներ, քանի որ նա ստեղծում է հեղափոխության գաղափարական հիմքը, բայց չի ապրում այնքան, որ տեսնի, թե ինչպես են օգտագործվում իր գաղափարները։ Պարոն Ջոնսը ներկայացնում է հին իշխող կարգը, մասնավորապես Նիկոլայ Երկրորդ ցարին և ցարական Ռուսաստանի ձախողումները։

Նապոլեոնը հիմնականում ներկայացնում է Իոսիֆ Ստալինին։ Ստալինի նման նա պարտության է մատնում իր քաղաքական հակառակորդին, հաստատում անձնական իշխանություն, օգտագործում վախն ու քարոզչությունը, վերաշարադրում պատմությունը և ստեղծում անձի պաշտամունք։ Սնոուբոլը նման է Լև Տրոցկուն, որը վտարվեց երկրից և հետագայում մեղադրվեց քաղաքական ձախողումների ու դավաճանությունների մեջ։

Սքվիլերը ներկայացնում է պետական քարոզչությունը, իսկ շները նման են քաղաքական ընդդիմությունը վերացնելու համար օգտագործվող գաղտնի ոստիկանությանը։ Բոքսերը ներկայացնում է հավատարիմ աշխատավոր դասակարգին, որի աշխատանքը պահում է պետությունը, սակայն որի շահերն ի վերջո անտեսվում են։

Հողմաղացը հիշեցնում է արդյունաբերականացման ծրագրերը, որոնք ապագա բարեկեցության անվան տակ հսկայական զոհողություններ էին պահանջում։ Մահապատիժներն ու պարտադրված խոստովանությունները նման են քաղաքական զտումներին։ Ֆրեդերիկն ու Փիլքինգթոնը լայն իմաստով ներկայացնում են օտարերկրյա տերություններին, որոնք մրցում են հեղափոխական պետության հետ, վախենում նրանից, բանակցում և երբեմն համագործակցում նրա հետ։

Սակայն վեպի իմաստը շատ ավելի լայն է, քան մեկ պատմական ժամանակաշրջանը։ Նրա զգուշացումը վերաբերում է ցանկացած քաղաքական շարժման, որի ղեկավարները մենաշնորհում են ուժը, տեղեկատվությունը, պատմությունն ու օրենքը՝ միաժամանակ պնդելով, թե գործում են սովորական մարդկանց անունից։

Ավարտի վերլուծությունը

Վերջին գլուխը ցույց է տալիս, որ ֆերման տնտեսապես հաջող է դարձել, սակայն ամբողջովին հրաժարվել է իր սկզբնական նպատակից։ Կենդանիների մեծ մասն այլևս հստակ չի հիշում Ապստամբությունը։ Նրանք շարունակում են շատ աշխատել և քիչ սնունդ ստանալ, մինչդեռ խոզերն ու շները հարմարավետ կյանք են վարում։

Խոզերը սկսում են երկու ոտքով քայլել, իսկ ոչխարներն անմիջապես փոխում են իրենց կարգախոսը՝ այն դարձնելով «Չորս ոտքը լավ է, երկու ոտքը՝ ավելի լավ»։ Կենդանիները մի պահ կարծես պատրաստվում են բողոքել, բայց ոչխարներն այնքան բարձր են կրկնում կարգախոսը, որ հնարավոր պահն անցնում է։

Երբ Քլովերն ու Բենջամինը նայում են գոմի պատին, Յոթ պատվիրաններն այլևս չկան։ Դրանց փոխարեն մնացել է միայն մի հայտարարություն, ըստ որի բոլոր կենդանիները հավասար են, բայց որոշ կենդանիներ մյուսներից ավելի հավասար են։

Այս հայտարարությունը դիտավորյալ անտրամաբանական է, որովհետև հավասարությունը չի կարող տարբեր աստիճաններ ունենալ։ Դրա հակասական բնույթը ցույց է տալիս, թե քաղաքական լեզուն որքան ամբողջական կերպով է ապականվել։ Բառերն այլևս չեն նկարագրում իրականությունը կամ արտահայտում հետևողական սկզբունքներ։ Դրանք օգտագործվում են միայն իշխող խոզերի արտոնություններն արդարացնելու համար։

Այնուհետև խոզերը մարդկային հագուստ են կրում, մտրակներ պահում, ալկոհոլ օգտագործում, թղթախաղ խաղում և հանդիպում հարևան ֆերմերների հետ։ Նապոլեոնը հայտարարում է, որ ֆերման կրկին կոչվելու է Մենոր ֆերմա։ Սկզբնական հեղափոխությունից ոչ մի իմաստալից բան չի պահպանվել։

Վերջին տեսարանում կենդանիները դիտում են, թե ինչպես են խոզերն ու մարդիկ վիճում թղթախաղի շուրջ։ Թե՛ Նապոլեոնը, թե՛ պարոն Փիլքինգթոնը, ըստ երևույթին, նույն խաղաքարտն են անազնվորեն խաղացել։ Նրանց ընդհանուր խաբեությունը ցույց է տալիս, որ խոզերին ու մարդկանց միավորում է ոչ թե իսկական բարեկամությունը, այլ իշխանության, շահույթի և առավելության ընդհանուր ձգտումը։

Կենդանիները նայում են խոզերի դեմքերից մարդկանց դեմքերին և այլևս չեն կարողանում տարբերել նրանց միմյանցից։

Այս եզրակացությունը միայն այն չի նշանակում, որ Նապոլեոնն անձնապես նմանվել է Ջոնսին։ Այն նշանակում է, որ ամբողջ իշխող դասակարգը վերարտադրել է այն համակարգը, որը հեղափոխությունը պետք է ոչնչացներ։ Կենդանիները փոխել են իրենց տերերի ինքնությունը, սակայն չեն կարողացել փոխել այն կառուցվածքը, որը հնարավորություն էր տալիս տերերի գոյությանը։

Եզրակացություն

«Անասնաֆերման» հզոր ուսումնասիրություն է այն մասին, թե ազատությունն ինչպես կարող է աստիճանաբար կորսվել։ Կենդանիները սկզբում արդար ցանկություն ունեն վերջ տալու շահագործմանը, սակայն նրանց հասարակությունը կործանվում է, որովհետև քաղաքական իշխանությունը կենտրոնանում է խոզերի ձեռքում։

Նապոլեոնը վերահսկում է բռնությունը, Սքվիլերը՝ լեզուն, Պատվիրանները վերաշարադրվում են, պատմությունը կեղծվում է, իսկ աշխատավորներին սովորեցնում են հնազանդությունը առաքինություն համարել։ Բոքսերի մահը բացահայտում է այս համակարգի մարդկային գինը, իսկ խոզերի՝ մարդկանց վերածվելն ավարտում է վեպի շրջանաձև կառուցվածքը։

Օրուելի զգուշացումն այն չէ, թե հավասարությունն անհնար կամ անհեթեթ նպատակ է։ Նա զգուշացնում է, որ հավասարությունը չի կարող պահպանվել առանց կրթության, պատմական հիշողության, ազատ քննարկման, քաղաքական հաշվետվողականության, անկախ մտածողության և ղեկավարներին հարցեր տալու խիզախության։

Անասնաֆերմայի ողբերգությունն այն է, որ կենդանիներն իրենց ճնշումը գիտակցում են միայն այն ժամանակ, երբ հեղափոխության լեզուն արդեն ամբողջությամբ զրկվել է իր իմաստից։ Նրանց փորձը ցույց է տալիս, որ հասարակությունը չի կարող ազատ մնալ միայն հին բռնապետին հեռացնելով։ Այն պետք է նաև թույլ չտա, որ նոր ղեկավարներն իրենց վեր դասեն օրենքից և մնացած բոլորից։